Drewno gięte parą wodną jest plastyczne tylko w wąskim zakresie wilgotności i temperatury. Jeśli ktoś próbował giąć na sucho albo przegrzał zewnętrzne włókna, powstają mikropęknięcia, które ujawniają się dopiero po latach. Najczęściej pęknięcie zaczyna się na zewnętrznej krawędzi łuku, bo tam naprężenia rozciągające są największe. Wewnętrzna strona się kompresuje, ale to zewnętrzna puszcza pierwsza.

Drugi winowajca to sęki i skręt włókien. Fabryki selekcjonują materiał, ale nawet w dobrym bukowym lub dębowym łuku trafi się sęk w strefie największego zgięcia. Taki punkt działa jak karb mechaniczny i koncentruje naprężenia. Zmęczenie materiału narasta tam szybciej niż w jednorodnym drewnie. Dlatego warto obejrzeć łuk pod światło, zwłaszcza w okolicy mocowania do nóg — jeśli dostrzeżesz drobne linie biegnące w poprzek słojów, to pierwszy sygnał ostrzegawczy. Więcej o samej konstrukcji łuku i miejscu łączenia przeczytasz w analizie dostępnej na cozacena.pl, gdzie rozpisano typowe punkty awarii.

Łączenie z nogami to drugie ognisko problemów. Najczęściej stosuje się czopy wklejane w gniazda lub wkręty przechodzące przez klocek. Każde połączenie pracuje przy siadaniu i wstawaniu, a drewno wokół otworu z czasem się zagęszcza i kruszy. Objawem zmęczenia jest delikatny luz wyczuwalny przy bocznym nacisku na oparcie oraz ciemniejsza obwódka wokół czopa — to pył z rozcieranego drewna zmieszany z klejem. Jeśli dokręcenie wkrętu nie likwiduje ruchu, pogłębienie gniazda i wklejenie nowego czopa to zwykle jedyne sensowne rozwiązanie. Oparcie z jednego kawałka jest sztywniejsze, ale właśnie dlatego całe obciążenie przenosi się na węzły, w których łuk spotyka się z nogami.

Rozpoznanie zmęczenia materiału sprowadza się do trzech testów. Naciśnij oparcie na boki i posłuchaj, czy nie słychać trzasków. Obejrzyj styk łuku z nogą pod kątem — szczelina większa niż pół milimetra oznacza ruch. Sprawdź wilgotność drewna wilgotnościomierzem; wynik powyżej 15 procent sprzyja pękaniu, bo drewno pracuje wymiarowo. Reaguj wcześnie, zanim pęknięcie dojdzie do środka przekroju, bo wtedy naprawa przestaje być klejeniem, a staje się wymianą całego elementu.